PERSONELE HARCIRAH ÖDEMELERİ ve UYGULAMADA KARŞILAŞILAN SORUNLAR

Kaya Çardak

Kaya Çardak

E-Posta :

 Ticari faaliyetlerle ilgili olarak yapılan seyahat, konaklama, yeme-içme giderlerine karşılık olmak üzere personele yapılan ödemeler bazı şartlarda Gelir Vergisinden istisna edilmiş ve SGK Primlerinden muaf tutulmuştur. İşveren için de harcırah ödemeleri kabul edilebilir giderdir. Seyahat giderleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 24. Ve 40. Maddelerinde düzenlenmiştir. Aynı şekilde Gelir Vergisi Kanunu’nun bu hükümleri kurumlar için de geçerli olup, bu durum kurumlar vergisi kanununun 13. Maddesinde ifade edilmiştir.


Yurtiçi ve yurtdışı seyahatlerle ilgili olarak yapılan ödemelerin gider niteliğinde olmasının koşulları Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. Maddesinde belirtilmiştir. Harcırah ödemeleri işle ilgili olmalı ve işin önem, genişliği ile orantılı olmalıdır. Seyahatin işle ilgili sayılabilmesi için iş faaliyetinin genişliği ve ticari faaliyetin elde edilmesi ya da faaliyetin sürdürülmesine yönelik olması şartı vardır. Ayrıca; yapılan seyahatin süresinin işin gerektirdiği süreyle sınırlı kalması gerekmektedir. Ticari faaliyetle ilgili olmayan ve iş seyahati süsü verilerek yapılan tatil masraflarının ya da harcırah ödemelerinin gider yazılması kabul edilmemekte, vergi ve sgk incelemelerinde gerekli belge ve ispata dayandırılmıyorsa cezalı işlem yapılmaktadır. Seyahat harcamaları ile ilgili olarak Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen şartların varlığını ispat külfeti mükellefe aittir. Seyahat harcamalarının ödenmesinde işveren iki yöntemden birini seçmek zorundadır. Bunlardan biri, gerçek gider yöntemidir. 
Bu yöntemde işveren; personelin ibraz ettiği belgelere istinaden ödeme yapar. Personele ayrıca harcırah adı altında bir ödeme yapamaz. Böyle bir ödemenin yapılması durumunda, bu ödemenin tamamı ücret ödemesi olarak değerlendirilerek Gelir Vergisi stopajına tabi tutulur. Bu belgelerin de görev yeriyle ilgili ve işle orantılı olması gerekir. Diğer bir yöntem de harcırah gündeliği yöntemidir. Bu yöntemde; personele gerçek yol giderleri ile yatma ve yemek giderleri için harcırah ödenmektedir. Personelin yatma ve yemek için yapmış olduğu gerçek harcamalar dikkate alınmaz. Fakat gerçek gider yönteminde de olduğu gibi belgelenmek koşuluyla temsil, telefon vb. harcamalar da gider kaydedilir. 
GVK 'nun 24. maddesine göre Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan kurumların yönetim kurulu başkan ve üyelerine, denetçilerine, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatma giderleri için verilen gündelikler vergiden istisna edilmiştir. 
Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. 6425 Sayılı Harcırah Kanunu'nun 33. maddesine göre verilecek harcırah gündelikleri her yıl Bütçe Kanunu ile belirlenir. Aynı il içindeki (kanaatime göre Büyükşehir Belediye Sınırları içinde)  görevlendirmelerinde gerçek gider yöntemi seçilerek fatura ya da fatura yerine geçen belgeye göre personele ödeme yapılır ve bu belge işverence gider olarak kullanılır.  
Kanuni niteliklere uymayan ve kanundaki ölçüleri aşan seyahat giderlerinin vergilendirilmesinde seyahat giderlerini kimin yaptığına bakılarak farklı yollar izlenir. 
İşletme sahibi veya hizmet erbabı durumunda olmamakla birlikte, işletme tarafından geçici görev ile görevlendirilerek başka yere gönderilen kişilere (hukukçu, iktisatçı, teknik eleman vb.) verilen yol, yemek ve yatma giderlerinin yasal ölçüyü aşan kısımlarının GVK 'nun 65. maddesine göre serbest meslek ödemesi sayılması gerekir. Bundan dolayı bu kişilere yapılan ödemelerin yasal ölçüyü aşan kısımlarının % 20 oranında vergi stopajına tabi tutulması ve istihkak sahipleri tarafından da serbest meslek kazancı olarak beyanı gerekmektedir. 
 Hizmet erbabına ödenen gider karşılıklarının, yasal şartlara uymayanların veya yasal ölçüleri aşan kısımlarının GVK 'nun 61. maddesine göre ücret ödemesi sayılarak, ilgili olduğu dönemdeki asıl ücreti ile birlikte vergiye tabi tutulması gerekir. Harcırah ödemeleri damga vergisine tabidir.

Harcırah ödemelerinde ilgili mevzuat hükümlerine göre hareket edilmelidir. Personel görevlendirmelerinde görev emri hazırlanmalı, yetkili kişinin onayı ile birlikte personelin görevi kabul ettiğinin imzası alınmalıdır. Görev bitiminde personel tarafından iş süreci ve sonucu ile ilgili rapor hazırlamalı ve imza karşılığı işverene teslim etmelidir. Ayrıca, işveren tarafından hazırlanmış matbu harcırah formunu doldurup, gerekli belgeleriyle birlikte işlem yapılmak üzere işverene sunmalıdır.  
 
 
 
 
 
 

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

Tüm Yorumlar
  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL

FOTO GALERİ

VİDEO GALERİ