TÜTÜNÜN TARİHÇESİ VE TÜRKİYEYE SİGARANIN GELİŞİ

Dr. Abdullah İnan

Dr. Abdullah İnan

E-Posta : doktorinan@hotmail.com.tr

 TÜTÜNÜN TARİHÇESİ  VE  TÜRKİYEYE SİGARANIN GELİŞİ

Kolomb ve adamları Amerika’ya ilk ayak bastıklarında yerliler kendilerine armağan olarak içmeleri için bir saz boruya sararak tütün uzatmışlardır. Aslında bu saz borunun adı olan tobacco kelimesi, Kolomb tarafından tütün yapraklarını adlandırmak için kullanılmış ve tütün bitkisinin adı böylece ortaya çıkmıştır.

 Anavatanı tam olarak bilinmese de Antiller ve Orta Amerika olduğu düşünülmektedir. Nitekim M.Ö. 6000 yılı civarında Amerika’da şimdiki Meksika topraklarında bulunan Yukatan yarımadasında yaşayan Mayalar’da tütün tarımı yapıldığına dair kanıtlar bulunmaktadır. Ayrıca, Kuzey Amerika’da da tütün kullanma şekillerine rastlanmıştır.

Kolomb ve adamları karşılaştıkları tütünün yerlilerce dezenfektan, yorgunluk giderici, göğüs ve baş ağrısı giderici, anestetik ajan ve kireçle karıştırılarak diş macunu olarak kullanıldığını fark etmişlerdir. Ayrıca, 1500 yılında Portekizli kâşif Cabral, Brezilya’da tütün bitkisinin ülserleşmiş abselerin, fistüllerin ve poliplerin tedavisinde kullanıldığını not etmiştir.

1518’de Piskopos Romane Pane, tütün tohumunu Şarlken’e sunmuş ve bu tarihten itibaren İspanya’da tütün üretimine başlanmıştır. 1500’lü yıllarda başta İspanya ve Fransa’da üretilmeye başlanan tütün, buradan İngiltere, Hollanda, Almanya, İsviçre, Avusturya, Hindistan ve Japonya’ya yayılmıştır.

1560 yılında, Fransa’nın Portekiz büyükelçisi Jean Nicot, tütün bitkisini Kraliçe’ye sunar. Bu bitkinin Kraliçe’nin baş ağrılarına iyi geldiği anlaşılınca, tütün sağlığa yararlı bitkiler sınıfına dâhil edilir ve yeni bir endüstri doğar.

1570 yılında botanikçi Charles Ettiene ile Jean Liebault, bir tarım kitabında, tütün bitkisine Jean Nicot’nun adından hareketle, Nicotiana adını verirler. Böylece tütün bitkisinin bilimsel adı Nikotiana, içeriği de nikotin olarak belirlenir.

O çağlarda her bitkinin tedavi amaçlı bir önemi olduğuna inanıldığı için Avrupa’da da tütün başlarda süs bitkisi ve şifa amaçlı kullanılmıştır. Veba salgını sırasında, iyi geldiği düşünülerek kullanımı iyice yaygınlaşmıştır.

Başlangıçta elle sarılan sigaralar kullanılmış, 1800’lü yılların sonlarına doğru ilk sigara makineleri icat edilmiştir. Sigara sarma ve paketleme makinelerinin icat edilmesi, sigara içme alışkanlığının giderek artan biçimde yayılmasına neden olmuştur.

TÜTÜNÜN TÜRKİYEYE GELİŞİ

Tütün bitkisi ülkemize ilk defa 1600'lü yılların başında İngiliz ve Venedikli tüccarlar tarafından getirilmiştir. Zamanla tütün içilmesine karşı Avrupa'da başlayan hareket, buraya da sıçramış, özellikle ahşap evlerin yoğun olduğu İstanbul'da yangınlara yol açması nedeniyle sigaraya karşı şiddetli yasaklar konmuş, ancak 1600'lü yılların ortalarında kullanılması tekrar serbest bırakılmıştır. Tütünden sağlanacak gelirin önemi anlaşılınca önce Rumeli'de daha sonra Anadolu'da devlet tekelinde tütün ekimine başlanmıştır.

1874 yılında tütün üretimi serbest bırakılmış, tütün kıyma imalâthanelerinin kurulmasına izin verilmiş ancak sigara yapımı devlet tekelinde kalmıştır. İlk sigara fabrikası İstanbul Cibali sigara fabrikasıdır. Bunu Adana, İzmir (Alsancak) ve Samsun sigara fabrikaları izlemiştir.

Cumhuriyet döneminde tütün serbestisi (Reji Şirketi) son bulmuş, 1930 yılında 1701 sayılı kanun ile tütün tekeli kurulmuş ve 10 Haziran 1938 tarihinde kabul edilen 3487 sayılı kanun ile sigara sanayi, tamamen devlet kesiminde kurulup gelişen bir sanayi durumuna gelmiştir. Adana, Bitlis, İstanbul Cibali, İstanbul Maltepe, İzmir, Malatya, Samsun ve Tokat sigara fabrikaları kurulmuştur. Sigara üretim ve pazarlaması 1986 yılından sonra devlet tekeli olmaktan çıkarılıp, serbest bırakılmıştır.

 

Dr. Abdullah İnan

E-Posta : doktorinan@hotmail.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/DrAbdullahinan

Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

Tüm Yorumlar
  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR

ÇOK OKUNANLAR

İSTANBUL - HAVA DURUMU

ISTANBUL

FOTO GALERİ

VİDEO GALERİ